تاريخ النشر: 20 نوفمبر 2026
القانون الدولي: حكم محكمة العدل الدولية بشأن الإبادة الجماعية
القانون الدولي
«حكم محكمة العدل الدولية بشأن ميانمار: الاتفاقية نفسها والمعيار نفسه ونتيجتان مختلفتان»
Uluslararası Adalet Divanı, 19 Kasım 2026’da Gambiya – Myanmar davasında 9’a karşı 6 oyla, Myanmar’ın Arakan (Rakhine) bölgesindeki Rohingya grubuna karşı soykırım işlediğine hükmetti. Divan, binlerce Rohingyalı sivilin öldürüldüğünü ve 730.000’i aşkın kişinin Bangladeş’e kaçmak zorunda kaldığını tespit etti.
Divan, 2007’de Sırbistan’ı soykırımı önleme yükümlülüğünü ihlalden sorumlu tutmuştu. Ancak bir devletin soykırımı bizzat işlediğine ilk kez hükmediyor.
Bu karar, 2007 tarihli Bosna-Hersek – Sırbistan kararının ne denli haksız olduğunu daha da görünür kılıyor:
– Divan 2007’de Srebrenitsa’da yaklaşık 8.000 Boşnak erkek ve çocuğun öldürülmesini soykırım olarak tespit etti, ancak Sırbistan’ı soykırımı işlemekten sorumlu tutmadı.
– Sırbistan Yüksek Savunma Konseyi tutanaklarının sansürsüz hâlinin sunulmasını istemedi; dönemin Başkan Yardımcısı Al-Khasawneh karşı oyunda bunu açıkça eleştirdi.
– Bugün ise aynı “tek makul çıkarım” ölçütü, büyük ölçüde BM olgu tespit raporlarına dayanılarak karşılanmış sayıldı.
Aynı Sözleşme ve aynı ölçüt, delile yaklaşımda iki farklı tutumla uygulandı. Mağdur gruplar arasında koruma düzeyinin bu şekilde farklılaşması, ayrımcılık yasağı bakımından ciddi bir soru işareti doğuruyor. (İlgili olmak üzere ayrımcılık yasağı ve şüpheli temeller üzerine bkz.: Sevgi Erarslan, “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatlarında Ayrımcılık Yasağı Bağlamında Şüpheli Temeller Doktrini”, Terazi Hukuk Dergisi, Y. 17, S. 192, Ağustos 2022, s. 36-50, jurix.com.tr/article/31403)
Karar kapsamında giderim olarak Myanmar’dan Rohingyaların güvenli, gönüllü ve onurlu dönüşüne imkân tanıması, iade ve tazmin programı oluşturması ve iki yıl içinde Divan’a rapor sunması bekleniyor.
The ICJ’s Myanmar Judgment: Same Convention, Same Test, Two Different Outcomes
By nine votes to six, the ICJ found that Myanmar committed genocide against the Rohingya of Arakan (Rakhine), the first such finding against a State. The Court found that thousands of Rohingya civilians were killed and more than 730,000 people were forced to flee to Bangladesh. In Bosnia v. Serbia (2007), the Court recognised Srebrenica as genocide but held Serbia responsible only for failing to prevent it, without calling for the unredacted minutes of Serbia’s Supreme Defence Council. Today the same “only reasonable inference” test was met largely on UN fact-finding material, raising a serious question of discrimination between victim groups (on discrimination and suspect grounds, see Sevgi Erarslan, “Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi İçtihatlarında Ayrımcılık Yasağı Bağlamında Şüpheli Temeller Doktrini”, Terazi Hukuk Dergisi, Y. 17, S. 192, August 2022, pp. 36-50). Under the judgment, Myanmar is to facilitate safe, voluntary and dignified return, provide restitution and compensation, and report within two years.
İlgili kaynak / Related source: Sevgi Erarslan, “What Can We Do as Lawyers for the Full and Effective Access to the Rights of Refugees and Asylum Seekers?”, Türkiye Barolar Birliği ve UNHCR, Kasım 2018.
(UAD, Gambiya – Myanmar, 19.11.2026; Bosna-Hersek – Sırbistan, 26.02.2007)
Bu paylaşım genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki görüş niteliği taşımaz. / General information, not legal advice.
لغات النشر: التركية، الإنجليزية
